TechToolThai

จอสำหรับงานภาพและกราฟิก ดูขอบเขตสีและความสม่ำเสมอของจออย่างไร

จอสำหรับงานภาพและกราฟิก ดูขอบเขตสีและความสม่ำเสมอของจออย่างไร
ที่มา: Wikimedia Commons

บนกล่องจอหรือป้ายหน้าร้าน มักมีบรรทัดที่เขียนว่าจอครอบคลุมสีได้กี่เปอร์เซ็นต์ของมาตรฐานโน้นมาตรฐานนี้ บางกล่องตัวเลขเกินร้อยด้วยซ้ำ คนที่ซื้อจอไว้แต่งรูปหรือทำกราฟิกอ่านแล้วงงว่าตัวเลขยิ่งสูงยิ่งดีจริงไหม และทำไมจอสองตัวที่ตัวเลขใกล้กัน วางเทียบแล้วสีกลับไม่เหมือนกัน

คำตอบอยู่ที่สองเรื่องที่ตัวเลขบนกล่องบอกไม่ครบ คือขอบเขตสี และความสม่ำเสมอของแสงทั่วจอ

ขอบเขตสีคืออะไร

ขอบเขตสี (Color Gamut) คือช่วงของสีทั้งหมดที่จอแสดงได้ ลองนึกถึงกล่องดินสอสี กล่องเล็กมีเฉดน้อย กล่องใหญ่มีเฉดเขียวหรือแดงที่สดกว่าเพิ่มเข้ามา

ตัวเลขเปอร์เซ็นต์บนกล่องคือการเทียบช่วงสีของจอกับมาตรฐานสีที่ใช้กันในงานแต่ละประเภท มาตรฐานพื้นฐานที่เว็บและมือถือส่วนใหญ่ใช้คือ sRGB ส่วนงานพิมพ์และงานวิดีโอระดับสูงมีมาตรฐานที่กว้างกว่า สิ่งที่ต้องดูจึงไม่ใช่แค่ตัวเลข แต่คือเทียบกับมาตรฐานไหน และงานของเราไปจบที่ไหน

ภาพที่มีสีแวววาวละเอียด อย่างนกยูงไทยที่หากินอยู่ในป่าดอยภูนางของพะเยา ที่ขนไล่เฉดเขียวไปน้ำเงิน เป็นตัวอย่างงานที่จอสีเพี้ยนทำให้เสียของ เฉดที่ควรไล่กันนุ่มๆ อาจกลายเป็นแถบ หรือสีเขียวกลายเป็นเขียวมะนาว

ความสม่ำเสมอของแสงทั่วจอ

ความสม่ำเสมอ (Uniformity) คือแสงและสีที่มุมจอ ขอบจอ และกลางจอเท่ากันแค่ไหน จอหลายตัวสว่างตรงกลางแต่มุมมืดกว่า หรือมุมหนึ่งอมเหลืออีกมุมอมฟ้า เวลาดูหนังหรือเล่นเกมแทบไม่สังเกต แต่ในงานภาพ ถ้าวางรูปไว้มุมจอแล้วปรับสีให้ “ดูดี” สีจริงของไฟล์อาจผิดไปทั้งไฟล์

วิธีเช็กแบบง่าย คือเปิดภาพพื้นเทากลางเต็มจอ ในห้องที่แสงไม่จ้า แล้วมองจากระยะนั่งปกติ ดูว่ามีบริเวณไหนสว่างหรืออมสีต่างจากส่วนอื่นชัด จองานภาพบางรุ่นมีระบบชดเชยความสม่ำเสมอจากโรงงาน และแนบรายงานการปรับมาในกล่อง ซึ่งเป็นสัญญาณว่าผู้ผลิตตั้งใจทำมาเพื่องานนี้

ตรงนี้คือจุดที่จองานภาพต่างจากจอเกม จอเกมเน้นความเร็วในการตอบสนองและรีเฟรชเรต ซึ่งมีอธิบายไว้แล้วในบทความจอเกมที่เน้นรีเฟรชเรตและชนิดพาเนล ส่วนจองานภาพยอมแลกความเร็วบางส่วนเพื่อสีที่ตรงและแสงที่เสมอกัน จอบางรุ่นทำได้ทั้งสองทาง แต่ควรดูรีวิวที่วัดค่าจริงก่อนเชื่อป้ายโฆษณา

ตั้งค่าและแสงห้อง

จอที่ดีแต่ตั้งค่าผิดก็ให้สีผิดได้ เริ่มจาก

เครื่องที่ใช้แต่งรูปปริมาณมากต้องคิดเรื่องอื่นประกอบด้วย ทั้งความเร็วไดรฟ์และแรม ซึ่งมีแนวทางในการวางงบสำหรับคนที่แต่งไฟล์ RAW ทีละหลายร้อยรูป

เมื่อไรควรใช้เครื่องวัดสี

เครื่องวัดสี (Colorimeter) คืออุปกรณ์ที่วางแนบหน้าจอ แล้วให้โปรแกรมเปิดสีทดสอบทีละสี เพื่อวัดว่าจอแสดงสีเพี้ยนไปเท่าไร แล้วสร้างโปรไฟล์สีมาชดเชย

ส่วนการปรับสีด้วยเครื่องมือในระบบปฏิบัติการ โดยใช้ตาตัวเองดู ช่วยได้ระดับหนึ่ง แต่ตาคนปรับตัวกับแสงตลอดเวลา จึงไม่แม่นเท่าเครื่องวัด

งานแบบไหนไม่ต้องลงทุนกับจองานสี

ถ้างานหลักคือเอกสาร ตารางคำนวณ เขียนโปรแกรม ประชุมออนไลน์ หรือแต่งรูปลงโซเชียลแบบไม่ซีเรียสเรื่องสี จอทั่วไปที่ครอบคลุมมาตรฐานพื้นฐานและตั้งโหมดสีถูก ก็ทำงานได้ดีพอ งบที่เหลือเอาไปลงที่ขนาดจอ ความละเอียด หรือเก้าอี้ที่นั่งสบาย จะได้ประโยชน์กว่า