TechToolThai

กดเปิดแล้วไม่มีอะไรเกิดขึ้น หรือพัดลมหมุนแต่จอดำ ไล่เช็กทีละชั้น

กดเปิดแล้วไม่มีอะไรเกิดขึ้น หรือพัดลมหมุนแต่จอดำ ไล่เช็กทีละชั้น
ที่มา: Wikimedia Commons

กดปุ่มเปิดเครื่องไปแล้ว ไม่มีไฟสักดวง ไม่มีเสียงพัดลม ไม่มีอะไรตอบกลับเลย กดซ้ำอีกสองสามทีก็เหมือนเดิม อาการแบบนี้ชวนใจหายที่สุด เพราะดูเหมือนเครื่องตายสนิท แต่ในหลายกรณีต้นเหตุกลับเป็นเรื่องเล็กที่อยู่นอกเคสด้วยซ้ำ

หลักของการไล่หาสาเหตุคือเริ่มจากจุดที่ตรวจง่ายและไม่ต้องเปิดฝาก่อน แล้วค่อยขยับเข้าไปข้างในทีละชั้น คล้ายการค่อยๆ ไต่ขึ้นน้ำตกทีละชั้นในนครนายก ที่ไม่มีใครกระโดดข้ามไปชั้นบนสุดในก้าวเดียว ข้ามขั้นเมื่อไร ก็มักพลาดสาเหตุง่ายๆ ที่อยู่ตรงหน้า

ก่อนเปิดฝาเคสทุกครั้ง ให้ปิดสวิตช์และถอดปลั๊กออกจากผนังก่อน แตะโครงโลหะของเคสเพื่อคลายไฟฟ้าสถิต และไม่เปิดกล่องเพาเวอร์ซัพพลายไม่ว่ากรณีใด

อาการแรก: กดแล้วเงียบ ไม่มีไฟเลย

ถ้าไม่มีไฟเข้าเลยสักนิด แปลว่าไฟยังเดินทางไปไม่ถึงเมนบอร์ด หรือสัญญาณจากปุ่มกดไปไม่ถึง ไล่ตามลำดับนี้

ชั้นที่ 1 ปลั๊กและรางปลั๊ก

ดูว่ารางปลั๊กเปิดสวิตช์อยู่ไหม ลองเสียบอุปกรณ์อื่น เช่น โคมไฟ เข้าช่องเดียวกันเพื่อยืนยันว่ามีไฟ รางปลั๊กบางตัวมีเบรกเกอร์หรือฟิวส์ในตัวที่ตัดไปแล้วไม่รู้ตัว ลองเสียบสายไฟคอมเข้าเต้าผนังโดยตรงเพื่อตัดรางปลั๊กออกจากสมการ

ชั้นที่ 2 สวิตช์หลังเพาเวอร์และสายไฟ AC

ด้านหลังเพาเวอร์ส่วนใหญ่มีสวิตช์เล็กๆ ซึ่งอาจถูกปัดไปฝั่งปิดตอนย้ายเครื่องหรือทำความสะอาด ตรวจให้แน่ว่าอยู่ฝั่งเปิด และดันหัวสายไฟให้เข้าสุด หัวที่หลวมเพียงเล็กน้อยก็ทำให้ไม่มีไฟเข้าได้ ถ้ามีสายไฟอีกเส้นที่สภาพดี ลองสลับดู

ชั้นที่ 3 สายปุ่มหน้าเคส

ปุ่มเปิดเครื่องหน้าเคสต่อเข้ากับเมนบอร์ดด้วยสายเส้นเล็กๆ ที่มักเรียกว่า Front Panel ถ้าเพิ่งประกอบหรือเพิ่งย้ายเครื่อง สายนี้อาจหลุดหรือเสียบผิดขา ให้เปิดคู่มือบอร์ดดูผังขาตรงมุมบอร์ด แล้วเทียบตำแหน่งของสาย Power Switch ให้ตรง ตำแหน่งและชื่อเรียกต่างกันไปตามรุ่นบอร์ด ยึดตามคู่มือของตัวเองเป็นหลัก

ชั้นที่ 4 หัวไฟเมนบอร์ดและหัวไฟซีพียู

เมนบอร์ดรับไฟผ่านหัวต่อใหญ่ตรงขอบบอร์ด และมีหัวไฟแยกสำหรับซีพียูอยู่ใกล้มุมบน ทั้งสองหัวต้องกดลงจนล็อก หัวที่เสียบไม่สุดเป็นต้นเหตุที่พบได้หลังการประกอบใหม่หรือหลังเปลี่ยนชิ้นส่วน ถ้าตรวจครบทุกชั้นแล้วยังเงียบสนิท อาจเป็นที่เพาเวอร์หรือบอร์ดเอง ซึ่งควรให้ร้านที่มีเครื่องมือทดสอบตรวจต่อ

อาการที่สอง: พัดลมหมุน ไฟติด แต่จอดำ

กรณีนี้ไฟเข้าแล้ว แต่ภาพยังไม่ออกมาถึงจอ หรือเครื่องยังผ่านขั้นตอนเริ่มต้น (POST) ไม่ได้ ไล่ต่อแบบนี้

ชั้นที่ 1 จอและอินพุต

ตรวจว่าจอเปิดอยู่จริง ไฟสถานะของจอติดไหม แล้วกดเลือกอินพุตบนจอให้ตรงกับช่องที่เสียบสาย จอหลายรุ่นไม่สลับอินพุตเองอัตโนมัติ ถ้ามีอีกจอหรือโทรทัศน์ ลองต่อสลับเพื่อแยกว่าปัญหาอยู่ที่จอหรือที่ตัวเครื่อง

ชั้นที่ 2 สายจอเสียบผิดช่อง

เครื่องที่มีการ์ดจอแยก ต้องเสียบสายจอที่ช่องบนการ์ดจอซึ่งอยู่แถวล่างของหลังเคส ไม่ใช่ช่องบนเมนบอร์ดที่อยู่แถวบน เป็นอาการที่เจอบ่อยมากหลังประกอบเครื่องใหม่ ถ้าแยกสองแถวนี้ไม่ออก ลองดูคำอธิบายช่องต่อของบอร์ดกับการ์ดจอประกอบ

ชั้นที่ 3 แรมหลวมหรือมีแถวที่มีปัญหา

ถอดปลั๊กก่อน แล้วถอดแรมออกมาเสียบใหม่ให้เขี้ยวล็อกทั้งสองข้างดีดเข้าที่ ถ้ามีหลายแถว ลองเหลือไว้แถวเดียวในช่องที่คู่มือแนะนำ แล้วเปิดเครื่อง ถ้าติด ค่อยใส่แถวอื่นกลับทีละแถวเพื่อหาว่าแถวไหนหรือช่องไหนมีปัญหา

ชั้นที่ 4 ล้างค่าไบออส

ถ้าเพิ่งปรับค่าในไบออส (BIOS) ก่อนเกิดอาการ เช่น ปรับความเร็วแรม ค่าที่ตั้งไว้อาจทำให้เครื่องบูตไม่ผ่าน การล้างค่ากลับเป็นค่าเริ่มต้น (Clear CMOS) ช่วยได้ บางบอร์ดมีปุ่มเฉพาะ บางบอร์ดให้ถอดถ่านกระดุมออกสักพัก ให้ทำตามวิธีในคู่มือบอร์ดของตัวเองเท่านั้น

ระหว่างไล่ชั้นที่ 3 และ 4 ให้สังเกตไฟเล็กๆ บนเมนบอร์ดหรือเสียงบี๊ปตอนเปิดเครื่องด้วย บอร์ดหลายรุ่นบอกไว้ชัดว่าติดค้างที่ซีพียู แรม การ์ดจอ หรือการบูต วิธีอ่านสัญญาณเหล่านี้มีรายละเอียดในบทถอดรหัสเสียงบี๊ปและไฟดีบักบนบอร์ด

เมื่อไล่ครบแล้วยังไม่หาย

ถ้าเดินมาครบทุกชั้นแล้วอาการยังเหมือนเดิม ให้จดไว้ว่าทำอะไรไปแล้วบ้างและไฟหรือเสียงบนบอร์ดแสดงอะไร แล้วหยุดถอดเปลี่ยนชิ้นส่วนแบบเดาสุ่ม เพราะยิ่งถอดยิ่งเสี่ยงทำขาซ็อกเก็ตหรือหัวต่อเสียเพิ่ม จากนั้นค่อยตัดสินใจว่าจะส่งตรวจที่ไหน โดยดูแนวทางจากบทที่ช่วยแบ่งว่าเช็กเองได้แค่ไหนก่อนส่งช่าง แล้วนำบันทึกนั้นไปให้ร้าน จะช่วยให้ช่างไม่ต้องเริ่มตรวจจากศูนย์