TechToolThai

เสียงบี๊ปและไฟดีบักบนเมนบอร์ด ภาษาที่เครื่องใช้บอกว่าติดตรงไหน

เสียงบี๊ปและไฟดีบักบนเมนบอร์ด ภาษาที่เครื่องใช้บอกว่าติดตรงไหน
ที่มา: Wikimedia Commons

กดปุ่มเปิดแล้วพัดลมหมุน แต่จอไม่ขึ้นอะไรเลย ก้มลงไปดูก็เห็นไฟสีส้มดวงเล็กค้างนิ่งอยู่ข้างช่องแรม แบบนี้แปลว่าแรมเสียหรือเปล่า?

ยังไม่ต้องรีบสรุปว่าเสีย ทุกครั้งที่เปิดเครื่อง บอร์ดจะไล่ตรวจชิ้นส่วนหลักก่อนส่งภาพออกจอ เรียกว่า POST (Power-On Self-Test) ถ้าติดตรงไหน บอร์ดจะส่งสัญญาณออกมาทางใดทางหนึ่ง ขึ้นกับว่ารุ่นนั้นมีอะไรติดมาให้

การอ่านสัญญาณพวกนี้คล้ายการเป็นล่าม ถ้าไม่รู้ความหมายก็ได้แต่เดา เหมือนตอนพาเพื่อนจากต่างประเทศไปเดินเที่ยวเมืองนนท์ ที่เราต้องเข้าใจป้ายและธรรมเนียมเองก่อนถึงจะอธิบายให้อีกฝ่ายฟังได้

สัญญาณแบบเสียง

เสียงบี๊ปมาจากไหน

เสียงบี๊ปไม่ได้ออกจากลำโพงที่ต่อกับคอม แต่มาจากลำโพงจิ๋ว (buzzer) ที่เสียบหรือบัดกรีอยู่บนบอร์ดหรือในเคส จุดที่ต้องรู้คือ บอร์ดและเคสหลายรุ่นไม่มีชิ้นนี้มาให้ ถ้าเครื่องเงียบสนิทจึงไม่ได้แปลว่าไม่มีปัญหา อาจแค่ไม่มีอะไรส่งเสียงได้

อ่านอย่างไร และทำอะไรต่อ

ตั้งใจฟังรูปแบบ ทั้งจำนวนครั้ง เสียงยาวหรือสั้น และดังซ้ำเป็นรอบหรือไม่ แล้วจดไว้ทันทีก่อนลืม จากนั้นเทียบกับตารางในคู่มือบอร์ดรุ่นของคุณ

รหัสเสียงไม่ใช่มาตรฐานกลาง ผู้ผลิตแต่ละรายกำหนดเองได้ รูปแบบเดียวกันบนสองบอร์ดจึงอาจหมายถึงคนละเรื่อง

สัญญาณแบบไฟดีบักหลายดวง

ไฟแต่ละดวงเฝ้าอะไรอยู่

บอร์ดรุ่นใหม่จำนวนมากมีไฟเล็กเรียงกันสี่ดวงหรือใกล้เคียง พร้อมป้ายพิมพ์กำกับข้างๆ แนวคิดกว้างๆ คือแบ่งเป็นกลุ่มซีพียู แรม การ์ดจอ และอุปกรณ์สำหรับบูต ระหว่างเปิดเครื่อง ไฟจะติดไล่ไปทีละดวงตามลำดับการตรวจ ถ้าผ่านหมดก็ดับไปเอง ถ้าค้างดวงไหน ก็บอกได้คร่าวๆ ว่าบอร์ดหยุดอยู่ที่กลุ่มนั้น

อ่านอย่างไร และทำอะไรต่อ

ไฟค้างไม่ได้แปลว่าชิ้นนั้นเสียเสมอไป อาจเป็นแค่เสียบไม่สุด ลืมต่อสายไฟเลี้ยง หรือชิ้นส่วนไม่เข้ากัน

กรณีที่ทำให้มือใหม่ตกใจบ่อยคือ เปิดเครื่องครั้งแรกหลังประกอบหรือหลังเปลี่ยนแรม แล้วไฟแรมค้างนานผิดสังเกต หลายบอร์ดใช้ช่วงนี้ปรับจูนแรม (memory training) และอาจรีสตาร์ตตัวเองสักรอบ ให้รอสักพักก่อนกดปิด ถ้ายังไม่ขยับจึงค่อยไล่เช็ก

สัญญาณแบบจอตัวเลขโค้ด

ตัวเลขที่วิ่งไปมาคืออะไร

บอร์ดระดับสูงบางรุ่นมีจอเล็กแสดงรหัสสองหลัก ระหว่างบูตค่าจะเปลี่ยนเร็วมาก เพราะแต่ละค่าแทนขั้นตอนหนึ่งของการตรวจ ส่วนช่างมักใช้การ์ดตรวจ POST แบบแยกเสียบเข้าสล็อตเพื่ออ่านรหัสจากบอร์ดที่ไม่มีจอในตัว

อ่านอย่างไร และทำอะไรต่อ

ค่าที่มีประโยชน์คือค่าที่ “ค้าง” ไม่ใช่ค่าที่วิ่งผ่าน ถ่ายรูปไว้ตอนมันหยุด แล้วเทียบกับตารางในคู่มือรุ่นนั้น เพราะค่าเดียวกันบนบอร์ดต่างค่ายอาจมีความหมายต่างกัน

ถ้ารหัสชี้ไปที่ชิ้นไหน ให้เริ่มจากเรื่องง่ายก่อน คือถอดเสียบใหม่และเช็กสาย วิธีไล่ทีละชั้นแบบเป็นระบบ มีเขียนไว้ในบทไล่หาสาเหตุตอนเปิดเครื่องแล้วจอดำ

เมื่อสัญญาณดับหมดและเห็นหน้าจอแล้ว

พอไฟทุกดวงดับและภาพขึ้นจอได้ ก็ถือว่าผ่าน POST แล้ว ขั้นต่อไปคือเข้าไปดูว่าบอร์ดมองเห็นชิ้นส่วนครบตามที่ใส่ไปหรือไม่ ซึ่งมีรายละเอียดอยู่ในบทเข้าไบออสหลังประกอบเสร็จแล้วควรดูอะไรก่อน

ตำแหน่งไฟ ชื่อป้าย และตารางรหัสของแต่ละบอร์ดไม่เหมือนกัน ทางที่แน่นอนที่สุดคือเปิดคู่มือบอร์ดรุ่นของคุณ หรือหน้าดาวน์โหลดคู่มือบนเว็บผู้ผลิต แล้วเก็บหน้าที่เป็นตารางสัญญาณไว้ในเครื่องหรือมือถือ จะได้เปิดดูทันในวันที่จอไม่ยอมติด