TechToolThai

ชิ้นส่วนคอมแต่ละชิ้นอยู่ได้นานแค่ไหน และสัญญาณที่บอกว่าใกล้หมดอายุ

ชิ้นส่วนคอมแต่ละชิ้นอยู่ได้นานแค่ไหน และสัญญาณที่บอกว่าใกล้หมดอายุ
ที่มา: Wikimedia Commons

คอมที่ซื้อมาพร้อมกันทั้งเครื่อง ไม่ได้แปลว่าชิ้นส่วนข้างในจะแก่ไปพร้อมกัน พัดลมตัวหนึ่งอาจเริ่มส่งเสียงทั้งที่การ์ดจอยังดีเหมือนวันแรก ส่วนจอที่ใช้มานานกว่าตัวเครื่องอาจยังสดใสอยู่เลย เพราะแต่ละชิ้นทำงานต่างกัน ร้อนไม่เท่ากัน และมีส่วนที่ขยับได้ไม่เท่ากัน

ไม่มีใครบอกได้แน่นอนว่าชิ้นไหนจะอยู่ได้กี่ปี อายุจริงขึ้นกับชั่วโมงใช้งาน ความร้อนในห้อง ปริมาณฝุ่น และคุณภาพไฟบ้าน สิ่งที่ทำได้ดีกว่าการเดาตัวเลขคือรู้จักสัญญาณเตือนของแต่ละชิ้น แล้วรับมือก่อนที่มันจะพาข้อมูลหรือชิ้นอื่นเสียไปด้วย

คนน่านมีประเพณีสืบชะตาและการถวายตุงที่สะท้อนความหวังให้ชีวิตยืนยาวและเป็นสิริมงคล ฝั่งคอมพิวเตอร์ไม่มีพิธีให้ทำ แต่การดูแลอย่างสม่ำเสมอก็ช่วยต่ออายุชิ้นส่วนได้จริงในแบบของมัน

เพาเวอร์ซัพพลาย (PSU)

เพาเวอร์เป็นชิ้นที่คนมักลืมเพราะมองไม่เห็นการทำงาน แต่ข้างในมีชิ้นส่วนที่เสื่อมตามความร้อนและเวลา ทั้งตัวเก็บประจุและพัดลมระบายอากาศ เพาเวอร์ที่ทำงานหนักใกล้ขีดจำกัดตลอดเวลา หรือวางในเคสที่ลมร้อนวนอยู่ข้างใน มักเสื่อมเร็วกว่าตัวที่มีกำลังเหลือพอ ถ้ากำลังจะเปลี่ยนตัวใหม่ ดูหลักการเลือกได้ในวิธีเลือกกำลังวัตต์และมาตรฐานของเพาเวอร์ให้ปลอดภัย

สัญญาณเตือน:

พัดลม

พัดลมเป็นชิ้นที่มีส่วนหมุนจริงๆ จึงสึกตามการใช้งานโดยตรง ลูกปืนหรือบู๊ชที่แกนกลางจะหลวมขึ้นเรื่อยๆ และฝุ่นที่เกาะใบพัดทำให้ต้องหมุนเร็วขึ้นเพื่อพาลมเท่าเดิม ข่าวดีคือพัดลมเปลี่ยนง่ายและไม่แพงเมื่อเทียบกับชิ้นอื่น แค่ต้องดูขนาดและแบบหัวต่อให้ตรงกับของเดิม

สัญญาณเตือน:

ฮาร์ดดิสก์จานหมุน (HDD)

ฮาร์ดดิสก์มีจานแม่เหล็กหมุนอยู่ข้างในและหัวอ่านที่ลอยเหนือผิวจานในระยะชิดมาก จึงไม่ชอบการกระแทกและการสั่นสะเทือน โดยเฉพาะตอนกำลังทำงาน เครื่องที่ถูกยกย้ายบ่อยหรือตั้งบนโต๊ะที่โยกได้มีโอกาสทำให้ไดรฟ์เสื่อมเร็ว ส่วนความต่างของการทำงานระหว่างไดรฟ์สองชนิดนี้อ่านเพิ่มได้ที่เรื่องข้อดีข้อเสียของ SSD กับฮาร์ดดิสก์

สัญญาณเตือน:

SSD

SSD ไม่มีชิ้นส่วนเคลื่อนไหว จึงทนแรงกระแทกได้ดีกว่า แต่หน่วยความจำข้างในรองรับการเขียนข้อมูลซ้ำได้จำกัด งานที่เขียนไฟล์ใหญ่ทับไปมาทุกวันจะใช้อายุส่วนนี้เร็วกว่างานเปิดเอกสารหรือท่องเว็บ อีกเรื่องคือ SSD บางตัวเมื่อเสียแล้วอาจหายไปจากระบบทันทีโดยแทบไม่มีอาการนำมาก่อน การสำรองข้อมูลจึงสำคัญไม่แพ้การดูค่าสุขภาพ

สัญญาณเตือน:

ถ่านกระดุมบนเมนบอร์ด

ถ่านก้อนเล็กบนเมนบอร์ดมีหน้าที่เลี้ยงนาฬิกาและค่าตั้งบางส่วนของไบออส (BIOS) ไว้ตอนถอดปลั๊ก ถ่านนี้หมดไปเองตามเวลาแม้เครื่องจะไม่ค่อยได้ใช้ เมื่อหมดแล้วเครื่องยังใช้งานได้ แต่จะเกิดอาการกวนใจเล็กๆ การเปลี่ยนทำได้เองด้วยการถอดปลั๊กแล้วสลับก้อนใหม่ขนาดเดียวกันตามคู่มือบอร์ด

สัญญาณเตือน:

จอ

จอส่วนใหญ่เสื่อมแบบค่อยเป็นค่อยไป ความสว่างลดลงทีละน้อยจนเราไม่ทันสังเกต บางชนิดอาจมีภาพค้างจางๆ ถ้าแสดงภาพนิ่งเดิมนานๆ ส่วนแผงวงจรด้านหลังจอก็ร้อนได้ถ้าวางชิดผนังหรือมีของคลุม การปิดจอเมื่อไม่ใช้และตั้งพักหน้าจอช่วยยืดอายุได้มาก

สัญญาณเตือน:

ดูแลตามจังหวะ ไม่ต้องจำตัวเลข

แทนที่จะตั้งปฏิทินว่าครบกี่ปีต้องเปลี่ยนอะไร ลองผูกการดูแลไว้กับเหตุการณ์แทน ทุกครั้งที่เปิดฝาเคส ให้ดูฝุ่นบนพัดลมและแผ่นกรอง พร้อมฟังเสียงตอนเปิดเครื่อง เมื่อเห็นวันเวลาเพี้ยน ให้เตรียมถ่านก้อนใหม่ไว้ เมื่อโปรแกรมเตือนเรื่องสุขภาพไดรฟ์ ให้สำรองข้อมูลก่อนทำอย่างอื่น และเมื่อได้กลิ่นไหม้หรือเห็นแบตเตอรี่บวมในอุปกรณ์ใดก็ตาม ให้หยุดใช้ ถอดปลั๊ก แล้วส่งศูนย์บริการที่ได้รับอนุญาต การรู้จักอาการของแต่ละชิ้นแบบนี้ทำให้เรารับมือได้ทันโดยไม่ต้องเดาอายุจากตัวเลขใดๆ