TechToolThai

จอฟ้าหรือเครื่องค้างแบบสุ่ม ไล่ตรวจฮาร์ดแวร์ทีละชิ้นอย่างมีระบบ

จอฟ้าหรือเครื่องค้างแบบสุ่ม ไล่ตรวจฮาร์ดแวร์ทีละชิ้นอย่างมีระบบ
ที่มา: Wikimedia Commons

ตอนที่เครื่องค้างหรือขึ้นจอฟ้ารอบล่าสุด คุณกำลังเปิดอะไรทิ้งไว้ คำถามนี้ฟังดูธรรมดา แต่เป็นข้อมูลที่ชี้ทางได้มากที่สุด เพราะอาการ “สุ่ม” ส่วนใหญ่ไม่ได้สุ่มจริง มักมีงานบางแบบ ช่วงเวลาบางช่วง หรือชิ้นส่วนบางชิ้นที่เกี่ยวข้องอยู่เสมอ แค่เรายังมองไม่เห็นรูปแบบ

สถานการณ์ตัวอย่าง

ลองดูกรณีสมมติของคอมตั้งโต๊ะเครื่องหนึ่ง เจ้าของเพิ่งใส่แรมเพิ่มอีกแถวเมื่อเดือนก่อน ช่วงแรกทุกอย่างปกติ ต่อมาเครื่องเริ่มค้างภาพนิ่งเป็นพักๆ บางวันไม่เป็นเลย บางวันเป็นสองสามครั้ง เคยขึ้นจอฟ้าแล้วรีสตาร์ตเองหนึ่งครั้ง เจ้าของลองลงระบบใหม่แล้ว อาการก็ยังกลับมา

กรณีแบบนี้ถ้าเดาทีละชิ้นแล้วซื้อของมาเปลี่ยน อาจเสียเงินโดยไม่หาย ลำดับด้านล่างคือการถอดสถานการณ์นี้ออกมาเป็นขั้นตอนที่ใช้กับเครื่องอื่นได้ด้วย

จดอาการ แล้วย้อนดูสิ่งที่เปลี่ยนล่าสุด

เริ่มจากสมุดหรือโน้ตในมือถือ ทุกครั้งที่เครื่องค้าง จดวันเวลา โปรแกรมที่เปิดอยู่ เครื่องเพิ่งเปิดหรือเปิดมานาน และอาการเป็นแบบไหน ภาพค้างนิ่ง จอดับ จอฟ้า หรือรีสตาร์ตเอง ถ้าขึ้นจอฟ้า ถ่ายรูปข้อความบนจอไว้ ระบบปฏิบัติการส่วนใหญ่ยังเก็บบันทึกเหตุการณ์ที่เปิดดูย้อนหลังได้ด้วย

จากนั้นถามว่าก่อนอาการเริ่ม มีอะไรเปลี่ยนบ้าง ใส่ชิ้นส่วนใหม่ อัปเดตไดรเวอร์ ตั้งค่าในไบออส หรือย้ายเครื่อง ในกรณีตัวอย่าง สิ่งที่เปลี่ยนชัดที่สุดคือแรมแถวใหม่ ซึ่งเป็นจุดที่ควรสงสัยก่อน

ปิดการโอเวอร์คล็อกและโปรไฟล์แรม แล้วทดสอบแรมทีละแถว

ถ้ามีการโอเวอร์คล็อกซีพียูหรือเปิดโปรไฟล์แรมความเร็วสูงไว้ในไบออส ให้ปิดกลับเป็นค่ามาตรฐานก่อน ชื่อเมนูต่างกันตามยี่ห้อบอร์ด ถ้าอาการหายหลังปิด แปลว่าเครื่องรับค่าที่ตั้งไว้ได้ไม่นิ่ง

ขั้นต่อไปคือแรม แรมที่ไม่เข้ากัน หรือแถวใดแถวหนึ่งเริ่มเสีย มักทำให้เกิดอาการค้างแบบไม่มีรูปแบบ ลักษณะงานของแรมอธิบายไว้ในเรื่องบทบาทของแรมต่อความลื่นของเครื่อง ส่วนกรณีที่เพิ่งเพิ่มแถวใหม่แบบตัวอย่าง ให้อ่านปัญหาเมื่อผสมแรมต่างล็อตต่างความเร็วในเครื่องเดียวประกอบ

วิธีที่ได้ผลคือถอดให้เหลือแรมแถวเดียว ใช้งานตามปกติสักระยะ แล้วสลับเป็นอีกแถว ถ้าอาการเกิดเฉพาะตอนใส่บางแถว ก็เจอตัวต้นเหตุ ระบบปฏิบัติการหลายตัวมีเครื่องมือตรวจหน่วยความจำมาให้ หรือจะใช้โปรแกรมตรวจแรมที่บูตจากแฟลชไดรฟ์ก็ได้

การทดสอบแรมแบบละเอียดบางแบบใช้เวลานานจนต้องตั้งทิ้งไว้ข้ามคืน ถ้าคืนนั้นมีแผนออกไปค้างนอกบ้าน อย่างการค้างคืนในตัวเมืองเพชรบุรี ให้เลื่อนไปทดสอบคืนที่มีคนอยู่บ้านดีกว่า ไม่ควรปล่อยเครื่องทำงานหนักโดยไม่มีใครดูนานๆ

ดูความร้อน

เปิดไบออสหรือโปรแกรมของผู้ผลิตเมนบอร์ดเพื่อดูอุณหภูมิซีพียูและการ์ดจอ ทั้งตอนเครื่องว่างและตอนทำงานหนัก ถ้าอาการค้างเกิดหลังเล่นเกมหรือเรนเดอร์ไปสักพัก แต่ไม่เกิดตอนพิมพ์งาน ความร้อนเป็นผู้ต้องสงสัยหลัก ตรวจฝุ่นในพัดลมและแผงกรอง และดูว่าพัดลมทุกตัวหมุนจริง

อัปเดตไบออสและไดรเวอร์จากผู้ผลิต

ไดรเวอร์การ์ดจอหรือชิปเซ็ตที่มีปัญหาทำให้เกิดจอฟ้าได้ ให้ดาวน์โหลดจากเว็บไซต์ผู้ผลิตโดยตรง ถ้าอาการเริ่มหลังอัปเดตไดรเวอร์ ลองย้อนกลับไปรุ่นก่อนหน้า

ส่วนไบออส บางครั้งผู้ผลิตบอร์ดออกเวอร์ชันใหม่ที่แก้ปัญหาความเข้ากันได้ของแรม ดูบันทึกการเปลี่ยนแปลงในหน้าดาวน์โหลดว่าตรงกับอาการหรือไม่ ก่อนแฟลชควรรู้ความเสี่ยงของการอัปเดตไบออสและวิธีกันไม่ให้ค้างกลางทาง ถ้าไม่มั่นใจ ให้ร้านหรือศูนย์ทำให้

ไดรฟ์และเพาเวอร์ซัพพลาย

ไดรฟ์ที่เริ่มเสีย มักทำให้เครื่องค้างตอนเปิดไฟล์หรือบูตนานผิดปกติ ตรวจสถานะสุขภาพไดรฟ์ด้วยโปรแกรมจากผู้ผลิตไดรฟ์ และสำรองข้อมูลสำคัญไว้ก่อนทันทีที่สงสัย

เพาเวอร์ซัพพลายที่เสื่อมหรือจ่ายไฟไม่นิ่ง ทำให้เกิดอาการได้หลายแบบที่ดูเหมือนปัญหาชิ้นอื่น แต่ตรวจเองที่บ้านยาก และห้ามเปิดฝาตัวเพาเวอร์เด็ดขาด ถ้าไล่ข้อก่อนหน้าหมดแล้วยังไม่เจอ การยกเครื่องไปให้ช่างลองเปลี่ยนเพาเวอร์ตัวที่รู้ว่าดี เป็นวิธีแยกปัญหาที่ปลอดภัยกว่า

ถ้าทำครบแล้วยังไม่หาย

ให้ลองถอดเครื่องให้เหลือชิ้นน้อยที่สุดที่ยังบูตได้ คือซีพียู แรมแถวเดียว ไดรฟ์ระบบ และกราฟิก แล้วใส่ชิ้นอื่นกลับทีละชิ้นจนอาการกลับมา ถ้ายังจับไม่ได้ ให้รวบรวมบันทึกอาการทั้งหมดแล้วนำเครื่องไปให้ร้านหรือศูนย์บริการตรวจ บันทึกที่จดไว้จะช่วยให้ช่างไม่ต้องเริ่มเดาจากศูนย์