TechToolThai

เปิดเครื่องครั้งแรกหลังประกอบเสร็จ เข้าไบออสแล้วเช็กอะไรก่อนลงระบบ

เปิดเครื่องครั้งแรกหลังประกอบเสร็จ เข้าไบออสแล้วเช็กอะไรก่อนลงระบบ
ที่มา: Wikimedia Commons

สายทุกเส้นเสียบแล้ว ฝาข้างยังไม่ปิดเพราะเผื่อต้องแก้ นิ้ววางอยู่บนปุ่มเปิดเครื่องแล้วก็ลังเลอยู่ครู่หนึ่ง กดลงไปแล้วจะมีเสียงพัดลมหมุนหรือจะเงียบสนิท ช่วงไม่กี่วินาทีนั้นเป็นช่วงที่คนประกอบเครื่องแรกจำได้นาน

ถ้าพัดลมหมุนและจอติด ยินดีด้วย แต่ยังไม่ต้องรีบเสียบแฟลชไดรฟ์ลงระบบ ใช้เวลาอีกสักพักในหน้าไบออส (BIOS หรือ UEFI) ตรวจว่าเครื่องเห็นทุกอย่างที่เราใส่ลงไปครบ ปัญหาที่เจอตอนนี้แก้ง่ายกว่าตอนลงโปรแกรมเต็มเครื่องแล้วมาก ชื่อเมนูในแต่ละขั้นด้านล่างต่างกันไปตามผู้ผลิตบอร์ด ให้เทียบกับคู่มือของตัวเองควบคู่ไปด้วย

ขั้นที่ 1 กดปุ่มแล้วรอให้นานกว่าที่คิด

สิ่งที่ควรเห็น: พัดลมซีพียูและพัดลมเคสหมุน ไฟบนบอร์ดติด จอยังดำอยู่ได้สักพัก

บูตครั้งแรกหลังใส่แรมใหม่ บอร์ดหลายรุ่นต้องใช้เวลาปรับจูนการทำงานกับแรม (memory training) ซึ่งอาจนานจนรู้สึกว่าเครื่องค้าง บางเครื่องรีสตาร์ตเองหนึ่งถึงสองรอบระหว่างนั้น ให้รอจนแน่ใจก่อนจะกดปิด ถ้ารอนานผิดปกติแล้วเครื่องหยุดอยู่ที่ไฟดวงใดดวงหนึ่ง หรือมีเสียงบี๊ปดังเป็นจังหวะ ให้ไปอ่านความหมายของไฟดีบักและเสียงบี๊ปที่บอร์ดใช้บอกจุดที่ติด แทนการเดาสุ่ม

ขั้นที่ 2 เข้าหน้าไบออส ดูซีพียูและแรม

สิ่งที่ควรเห็น: ชื่อซีพียูตรงกับที่ซื้อ ความจุแรมรวมตรงกับที่ใส่ทั้งหมด

ระหว่างที่จอขึ้นโลโก้ ให้กดปุ่มเข้าหน้าตั้งค่าซ้ำๆ ปุ่มนี้แต่ละยี่ห้อใช้ไม่เหมือนกัน มักมีบอกที่มุมจอหรือในคู่มือ หน้าแรกของไบออสส่วนใหญ่สรุปข้อมูลซีพียูและแรมไว้ ถ้าความจุแรมขึ้นมาไม่ครบ อาจเป็นเพราะแรมเสียบไม่สุด หรือเสียบผิดช่องคู่ที่บอร์ดแนะนำ ซึ่งเป็นเหตุผลที่ประกอบซีพียูกับแรมบนบอร์ดนอกเคสก่อนช่วยได้มาก เพราะถอดแก้ง่าย

ขั้นที่ 3 ดูว่าไดรฟ์ทุกตัวขึ้นครบ

สิ่งที่ควรเห็น: SSD ช่อง M.2 และไดรฟ์ SATA ทุกตัวอยู่ในรายการอุปกรณ์เก็บข้อมูล

หน้านี้อาจอยู่ในเมนูที่ชื่อเกี่ยวกับ storage หรือรวมอยู่ในหน้าข้อมูลระบบ ถ้าไดรฟ์ตัวไหนหายไป ให้ปิดเครื่อง ถอดปลั๊ก แล้วเช็กว่าสกรูยึด SSD แน่น สายข้อมูลกับสายไฟของไดรฟ์ SATA เสียบทั้งสองฝั่ง และช่องที่ใช้ไม่ได้ชนกับช่องอื่นตามที่คู่มือระบุ

ขั้นที่ 4 อุณหภูมิตอนเครื่องว่าง

สิ่งที่ควรเห็น: อุณหภูมิซีพียูค่อนข้างนิ่ง ไม่ไต่ขึ้นเรื่อยๆ ขณะเครื่องอยู่เฉยๆ ในหน้าไบออส

ตัวเลขที่เหมาะสมขึ้นกับซีพียูแต่ละรุ่นและอุณหภูมิห้อง ให้ดูแนวทางจากผู้ผลิตซีพียูประกอบ แต่จุดที่ต้องตกใจชัดเจนคือค่าที่พุ่งขึ้นไม่หยุดภายในไม่กี่นาที ทั้งที่ยังไม่ได้ทำอะไร มักมาจากลืมลอกแผ่นฟิล์มใต้ฮีตซิงก์ ฮีตซิงก์ยึดไม่แน่นหรือเอียง หรือสายปั๊มของชุดน้ำปิดไม่ได้เสียบ ถ้าเจอแบบนี้ให้ปิดเครื่องแล้วแก้ก่อน

ขั้นที่ 5 พัดลมทุกตัวหมุนและขึ้นในหน้าพัดลม

สิ่งที่ควรเห็น: พัดลมทุกตัวที่ต่อกับบอร์ดแสดงรอบหมุน ไม่มีช่องไหนขึ้นศูนย์ทั้งที่เสียบไว้

เปิดหน้าตรวจสอบฮาร์ดแวร์หรือหน้าควบคุมพัดลม แล้วไล่ดูทีละหัว จากนั้นมองเข้าไปในเคสว่าพัดลมทุกตัวหมุนจริง พัดลมที่ต่อผ่านฮับหรือต่อตรงกับเพาเวอร์อาจไม่โชว์ในหน้านี้ ซึ่งเป็นเรื่องปกติ การปรับเส้นโค้งความเร็วพัดลมให้เงียบขึ้นค่อยทำทีหลังได้

ขั้นที่ 6 วันเวลา โปรไฟล์แรม และลำดับบูต

สิ่งที่ควรเห็น: วันเวลาถูกต้อง เครื่องเสถียร และแฟลชไดรฟ์ติดตั้งระบบอยู่ลำดับแรก

ตั้งวันเวลาให้ตรงก่อน จากนั้นถ้าแรมรองรับโปรไฟล์ความเร็วที่ผู้ผลิตแรมกำหนดไว้ ค่อยเปิดใช้หลังจากเครื่องบูตเข้าไบออสได้นิ่งหลายรอบแล้ว ทำทีละอย่างจะรู้ได้ทันทีว่าอะไรทำให้เครื่องไม่ขึ้น ใครยังสงสัยว่าความจุกับความเร็วแรมมีผลแค่ไหน ดูได้จากบทพื้นฐานเรื่องหน่วยความจำ สุดท้ายเสียบแฟลชไดรฟ์ที่เตรียมไว้ แล้วตั้งให้เป็นอุปกรณ์บูตลำดับแรก บันทึกค่าและออก เครื่องจะรีสตาร์ตเข้าสู่ตัวติดตั้งระบบ

การเช็กทีละจุดตั้งแต่วันแรกแบบนี้คล้ายกับสวนผักไฮโดรโปนิกส์แถบชานเมืองปทุมธานีที่ต้องวัดค่าน้ำตั้งแต่วันลงกล้า ค่าพื้นฐานที่ดูไว้วันนี้จะเป็นตัวเทียบเวลามีอะไรผิดปกติในวันหน้า

ก่อนปิดหน้าไบออส ถ่ายรูปหน้าจอหรือจดค่าที่เปลี่ยนไว้สักแผ่น วันที่ต้องรีเซ็ตไบออสหรืออัปเดตเวอร์ชันใหม่ ค่าเหล่านี้มักหายกลับเป็นค่าเริ่มต้น แล้วเราจะไม่ต้องนั่งนึกว่าเคยตั้งอะไรไว้บ้าง